Twintig jaar geleden kwam ik in Nederland wonen. Als ik terugkijk op die eerste jaren, zijn het vaak kleine momenten die me zijn bijgebleven. Momenten waarop ik ineens besefte dat Nederland en Frankrijk geografisch misschien niet zo ver uit elkaar liggen, maar dat we op sommige punten toch echt anders denken, werken en communiceren.

De illustratie bij dit artikel is daar een mooi voorbeeld van. Hij is echt bijna twintig jaar oud en werd genomen tijdens een van mijn eerste businesslunches in Rotterdam, met een consultant van KPMG Meijburg. Als Française had ik natuurlijk twee uur in mijn agenda vrijgehouden. Een zakelijke lunch, daar neem je toch de tijd voor? Na dertig minuten stonden we alweer buiten. Brood, droge worst en mosterd, ondertussen zaken bespreken en weer verder. Ik weet nog dat ik enigszins verbaasd naar mijn bord keek. Dit was dus een businesslunch in Nederland!

Mijn grootste cultuurclash kwam bij Zeeman

In diezelfde periode gaf ik Franse les bij Zeeman, dat toen bezig was met de uitbreiding naar Frankrijk. Daar beleefde ik een cultuurverschil dat veel meer indruk op me maakte dan mijn snelle Nederlandse lunch.

De toenmalige HR-manager stelde me op een dag een vraag. Ik gaf antwoord zoals ik dat vanuit Frankrijk gewend was: voorzichtig, met de nodige context en zonder al te rechtstreeks te zeggen wat ik werkelijk dacht. Op een gegeven moment onderbrak hij me en zei:

‘Ik verwacht een antwoord, geen verhaal!’

Die zin ben ik nooit vergeten.

Op dat moment vond ik hem vooral ontzettend direct. Pas later begreep ik beter wat er gebeurde. Ik kwam uit een werkomgeving waarin hiërarchie een andere rol speelde. Ik was niet gewend om tegen iemand die duidelijk hoger in de organisatie stond zonder omwegen mijn mening te geven. Voor mij was mijn manier van antwoorden een vorm van respect en voorzichtigheid. Voor hem leek het waarschijnlijk vooral alsof ik zijn vraag ontweek.

Niemand deed iets verkeerd. We hadden gewoon andere verwachtingen over hoe je met elkaar communiceert.

Dat soort situaties fascineert me nog steeds. Je kunt alle woorden kennen en grammaticaal correcte zinnen maken en elkaar toch verkeerd begrijpen.

Bedrijfskunde en Frans kwamen bij elkaar

In mijn eerste jaren in Nederland gaf ik ook Franse les bij HEMA, eveneens in de periode waarin het bedrijf zich verder richting Frankrijk ontwikkelde. Ondertussen volgde ik in Nederland mijn opleiding tot docent Frans.

Dat was voor mij een mooie manier om twee werelden bij elkaar te brengen. Ik had een achtergrond in bedrijfskunde en wilde die combineren met mijn kennis van het Frans. Tijdens mijn opleiding leerde ik mijn eigen moedertaal bovendien op een heel andere manier bekijken. Wat voor mij als Française vanzelfsprekend was, bleek voor Nederlandse cursisten helemaal niet vanzelfsprekend te zijn.

Maar ik raakte minstens zo geïnteresseerd in alles wat achter de taal zit. Waarom formuleert een Fransman een verzoek vaak anders dan een Nederlander? Waarom kan een Nederlandse zin die keurig naar het Frans is vertaald toch te direct overkomen? Waarom duurt het soms zo lang voordat een Fransman eindelijk zegt wat hij werkelijk vindt? En andersom: waarom kan Nederlandse directheid door een Fransman heel anders worden geïnterpreteerd dan de bedoeling is?

Mijn eigen ervaringen hielpen me om die verschillen steeds beter te begrijpen. Ook mijn fouten, misschien juist mijn fouten.

Twintig jaar Franse les in totaal verschillende sectoren

Een van de dingen die mijn werk na twintig jaar nog steeds interessant maken, is de enorme verscheidenheid aan bedrijven en beroepen waarmee ik in aanraking kom.

In de loop der jaren heb ik Franse lessen en trainingen gegeven aan professionals in onder andere transport en logistiek, internationale handel, groente en fruit, bloemen en planten, industrie, techniek, machines, IT en consultancy.

Daardoor heb ik zelf ook heel veel moeten leren. Mijn cursisten zijn bijvoorbeeld chauffeurs, planners, traders, verkopers, inkopers, engineers, IT-specialisten, projectmanagers, consultants, HR-managers en directeuren. Ze hebben allemaal Frans nodig, maar ze hebben zeker niet allemaal hetzelfde Frans nodig.

In de ene les proberen we een probleem met een levering op te lossen of uit te leggen waarom een vrachtwagen vertraging heeft. Een paar uur later gaat het over een commerciële onderhandeling, de kwaliteit van een oogst, het onderhoud van een landbouwmachine of de voortgang van een IT-project.

Dat is precies wat ik zo leuk vind aan mijn vak. Om iemand het Frans te leren dat hij of zij werkelijk nodig heeft, moet ik eerst begrijpen wat die persoon doet. Hoe ziet een werkdag eruit? Met wie moet hij of zij in Frankrijk of België communiceren? Welke problemen komen regelmatig terug? Welke vaktermen worden gebruikt? En vooral: wat wil iemand in het Frans kunnen zeggen wat nu nog niet lukt?

Zakelijk Frans is meer dan woordenschat en grammatica

Daarom geloof ik ook niet in een standaardprogramma ‘zakelijk Frans’ dat voor iedere professional hetzelfde is. Natuurlijk zijn woordenschat en grammatica belangrijk. Zonder een bepaalde basis kom je niet ver. Maar voor mij begint een goede training juist bij de dagelijkse praktijk van de cursist.

Iedere functie vraagt om ander Frans

Een Nederlandse inkoper die met Franse leveranciers onderhandelt, heeft andere vaardigheden nodig dan een planner die de hele dag chauffeurs en klanten belt. Een IT-projectmanager moet weer andere gesprekken kunnen voeren en een directeur die een Franse vestiging bezoekt, komt opnieuw in andere situaties terecht.

Daarom werk ik in mijn lessen zoveel mogelijk met concrete situaties uit het werk van mijn cursisten. Het doel is niet om ‘Frans’ in het algemeen te leren, maar om het Frans te leren dat iemand daadwerkelijk nodig heeft om zijn of haar werk te kunnen doen.

En dan is er nog de cultuur

Daar komt de culturele component bij. Hoe spreek je iemand aan? Hoe direct kun je zijn? Wanneer klinkt iets in het Frans beleefd en wanneer juist afstandelijk? Hoe geef je kritiek? Hoe reageer je tijdens een vergadering als je het ergens niet mee eens bent?

Dat leer je niet alleen door woordenlijsten uit je hoofd te leren.

Mijn fouten hoef je niet opnieuw te maken

Na twintig jaar in Nederland probeer ik daarom in mijn lessen niet alleen de Franse taal over te brengen. Ik deel ook mijn ervaringen, mijn anekdotes en de culturele misverstanden die ik zelf in de afgelopen jaren heb meegemaakt.

Niet omdat er één ‘juiste’ Franse of Nederlandse manier van communiceren bestaat. En ook niet omdat Nederlanders zich in Frankrijk ineens als Fransen zouden moeten gedragen. Juist niet.

Maar als je weet dat bepaalde reacties of gewoontes cultureel bepaald kunnen zijn, begrijp je de ander beter en kun je bewuster kiezen hoe je zelf communiceert.

Mijn cursisten hoeven tenslotte niet alle fouten te maken die ik twintig jaar geleden zelf heb gemaakt. Daar kan ik ze inmiddels voor waarschuwen.

En misschien is dat na twintig jaar wel een van de belangrijkste dingen die ik over mijn vak heb geleerd:

Een taal leren zonder iets van de cultuur te begrijpen, is eigenlijk maar een half verhaal. Taal en cultuur horen bij elkaar.

Sorry Duolingo. 😉

Frans nodig voor je werk?

Werk je regelmatig met Franse of Franstalige klanten, leveranciers of collega’s? Mijn Franse lessen en trainingen zijn afgestemd op jouw functie, jouw sector en de situaties waarin je het Frans daadwerkelijk gebruikt.

Van transport en logistiek tot internationale handel, IT en projectmanagement: we werken met praktijksituaties, vaktaal én de culturele verschillen die een rol kunnen spelen in de communicatie tussen Nederlanders en Franstaligen.

→ Bekijk de mogelijkheden voor zakelijk Frans en Franse bedrijfstrainingen.

Over Anne Lozé

Ik ben Anne Lozé, docent zakelijk Frans en oprichter van Efficiënt Frans Leren in Rotterdam.

Al meer dan twintig jaar help ik Nederlandse professionals om met meer vertrouwen Frans te spreken. Mijn opleidingen combineren taal, praktijk en cultuur, zodat deelnemers niet alleen correct Frans leren, maar ook begrijpen hoe Franstalige collega’s en klanten communiceren.

✔ Praktijkgerichte opleidingen voor bedrijven en professionals
✔ Specialist in zakelijk Frans en interculturele communicatie
✔ Online of op locatie
✔ Frans dat je onmiddellijk kunt gebruiken op de werkvloer